آرشیو پرسش و پاسخ ها: صفات ذاتی و فعلی
ناسازگاری رحمانیت خداوند با غضب

مگر نمی‌گویند خدا ارحم‌ الراحمین‌ است‌؟ پس‌ چرا غضبناک‌ می‌شود؟

قرآن‌ کریم‌ به‌ عنوان‌ مهم‌ترین‌ و معتبرترین‌ کتاب‌ آسمانی‌ و سخنان‌ خداوند که‌ بر پیامبراکرم‌(ص‌) وحی‌ شده‌ است‌، خداوند متعال‌ را، هم‌ «ارحم‌ الراحمین‌» معرفی‌ می‌کند و هم‌ «شدیدالعقاب‌» و «دارای‌ خشم‌ وغضب‌ شدید». ارحم‌ الراحمین‌ از صفات‌ ذات‌ الهی‌ و شایسته‌ مقام‌ ربوبی‌اش‌ می‌باشد نه‌خارج‌ از ذاتش‌. ولی‌ شدید العقاب‌ بودن‌ خداوند و دارای‌ خشم‌ و غضب‌ بودنش‌، از صفات‌ فعل‌ وخارج‌ از ذاتش‌ می‌باشد و برخاسته‌ از عدل‌ و حکمت‌ او. یعنی‌ اقتضای‌ عدل‌ و حکمت‌ خداوندی‌این‌ است‌ که‌ نسبت‌ به‌ بدکاران‌ و ستمگران‌ و کافران‌، شدید العقاب‌ بوده‌ و به‌ جای‌ رحمت‌ ومغفرت‌، خشم‌ و غضب‌ روا دارد. چون‌ آنها سزاوار رحمت‌ و مغفرت‌ نیستند. بنابراین‌، به‌ همان‌ دلیل‌ که‌ خوبی‌ و بدی‌، خوبکار و بدکار، مؤمن‌ و کافر، در یک‌ سطح‌ و رتبه‌نبوده‌ و نباید باشند، استحقاق‌ آنها نسبت‌ به‌ رحمت‌ و غضب‌ نیز یکسان‌ نیست‌. چرا که‌ نیکوکارسزاوار رحمت‌ و محبّت‌، عنایت‌، نعمت‌ و مغفرت‌ است‌ و بدکار سزاوار کیفر، غضب‌ و عذاب‌. لذا غضبناکی‌ خداوند نسبت‌ به‌ این‌ افراد معنا پیدا می‌کند و اقتضای‌ عدل‌ و حکمت‌خداوندی‌ است‌.


پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام