آرشیو پرسش و پاسخ ها: فلسفی
تفاوت زن و مرد در قدرت تعقل
چرا زنان در علوم استدلالي و مسائل خشك عقلاني به پاي مردها نمي رسند ولي در ادبيات و نقاشي و شعر و سياسي مسائلي با ذوق و احساسات مربوط است دست كمي از مردها ندارند بلکه  بهترهم هستند؟
پاسخ:
یکی از تفاوت های غیر قابل انکار بین زن و مرد تفاوت از حیث قوای عقلانی و عاطفی است. مقصود از عقل، عقل نظری است چرا که در عقل عملی، نه تنها زنان ضعیف‏تر از مردان نمی‏باشند، بلکه گاهی بر آن ها غلبه می‏نمایند. عقل تئوریک و تحلیل‏گر و فرضیه‏ باف و فلسفه‏ پرداز و عقل سیاسی ـ اجتماعی در مردان، دامنه و قدرت بیش تر و گسترده‏ تر دارد. عقل خشک ریاضی و تفکر محض نظری، در صنف مردان بیش از زنان فعال است، ولی عقل عملی که به کمال و صعود انسان ها مربوط است، در مورد مرد و زن مساوی است.
اگرچه دنیای عقلی و دنیای شهودی و عاطفی زنان متفاوت است، ليکن این مسأله دخالتی در ارزشگذاری انسانی ندارد . عقل عملی که به کمال و صعود انسانی مربوط است، در مرد و زن مساوی است، قیاس و استقرا و حل معادلات ریاضی و چیدن صغرا و کبرا، یک فن است، نه یک ارزش انسانی.
اينكه مرد در این جهت با نوع زن متفاوت است و کمیت چنین نیرویی درآن دو یکسان نيست، هرگز به معنی کسر شأن یکی و قدر قیمت دیگری نیست، به ویژه که در درک حیات و کمال معرفت الهی و رشد اخلاقی و اراده که همه به عقل عملی مربوط است، زن و مرد مساوی ‏اند. درک برخی حقایق لطیف عاطفی و شهودی برای زنان آسان‏تر از مردان است و در این نوع ادراکات، زنان حتی قوی‏ترند.
به هر حال یکی از تفاوت های بین زن و مرد در زمینه قوای عقلانی است که روان‏شناسان هم به این مسأله توجه داشته ‏اند.
یکی از تفاوت هایی که حضرت علی(ع)، در بیان حد عقلی بین زن و مرد به آن اشاره داشته‏ اند ، بيان نواقص ‏العقول بودن زنان است که حضرت در خطبه 80 نهج البلاغه به این مسأله توجه داشته ‏اند . همان طور که گفتیم منظور از این نقص به معنای نقص ارزشی نیست، بلکه در عرصه مسایل خشک عقلانی و نظری زنان نسبت به مردان ضعیف‏تر هستند. ضعف و نقصان زنان در این مسأله به بالندگی و تکامل زنان در عرصه‏ های ارزشی هیچ گونه آسیب جدی وارد نمی‏ نماید.
(9 رای)
این مقاله مفید بود
این مقاله مفید نبود

نظر (3)
آرش حکمیان
۱۸ شهریور ۱۳۹۳ ساعت۱۲:۴۰
سوال: پارادوکسی که عالمان دین را در جواب به این گونه سوالها دچار کرده زجر دهنده است.
آیا پاسخ دهنده واقعا اعتقاد دارد که زنان در عقل ریاضی (که نمیدانم یعنی چه و آیا خود ایشان میدانند؟) کمتر از مردان هستند؟ پس چه طور جای دیگر می فرمایند این یک فن است؟ باید گفت اتفاقا فن را می شود آموخت و مهارت در فنون با تمرین و ممارست به دست می آید و زن و مرد ندارد. و آیا واقعا ایشان از خطبه منسوب به حضرت امیر این طور می فهمند که عقل ریاضی زنان نسبت به مردان ناقص است؟ از کجا چنین برداشتی دارند؟
خلاصه اینکه عقل خشک ریاضی و تفکر محض نظری را از کجا فهمیدند که در زنان کتر از مردان است؟ به روانشناسان مراجعه می کنند؟ به دانشمندان علوم انسانی و تجربی غربی؟ کدامشان این حرف را زده و در کدام تحقیق و پژوهش این نظریه گفته شده و مدارک و استدلالات محکم و متین درباره آن آمده است؟ خوب بود محض اطلاع چند نمونه را به ما نشان می دادند.
به گمانم چنین پاسخ هایی که علیرغم ظاهر دلفریبشان تا بن دندان گرفتار تناقضات استدلالی و فقر ادله است تنها نشان دهنده آن است که پاسخ گو عمیقا به اختلاف طبقاتی بین زن و مرد اعتقاد دارد چون تفکر سنتی او (و نه اسلامی) این مساله را توجیه می کند. از طرف دیگر فطرت و ندای وجدان و البته مشاهدات هر روزی او که به سبب وسایل ارتباط جمعی دنیای مدرن گسترش یافته است به او نهیب می زند که تفاوتی در قوای استدلالی در هیچ مرحله ای از آن بین زن و مرد وجود ندارد.
البته قبول می کنم که زنان به علت فقر آموزش و پس زده شدن توسط مردان در طول تاریخ ممکن است گاهی مهارت کمتری در استدلال کردن از خود نشان دهند. چه اینکه خود پاسخ دهنده مقر است که این یک فن است و فن را اگر آموزش نبینی و تمرین نکنی نخواهی آموخت و در آن چیره دست نخواهی شد. تاریخ این سرزمین و به ویژه تاریخ معاصر مملو از علمایی است که مخالف صریح و روشن آموزش زنان و دختران بوده اند و چه جنایتها که بر سر مقاومت دربرابر آموزش دختران نرفته است.
مژی نظر
۰۹ شهریور ۱۳۹۴ ساعت۱۰:۲۳
تمامی نظرات ارائه شده برای تفاوت زن و مرد غیر قابل توجیه است و اصلا با هیچ عقل سلیمی قابل پذیرش نمی باشد. در تمامی مواردی که به توجیح تفاوت پرداخته شده از زنان تعریف شده در صورتی که مفهوم بیان شده چیزی جز پست شمردن زنان نیست. مسائل مالی و وظایف اجتماعی وسیله ای برای ضعیف شمردن زن در تمامی مسائلی مربوط به دیه و ارث و طلاق و نفقه و... شده و توجیح برای صحیح شمردن تمامی موارد . درحالی در محیط زندگی ما در حال حاضر مسائل اجتماعی و مالی بر دوش هم زن است و هم مرد در خیلی موارد به صورت کاملا مساوی و در برخی موارد بیشتر برای بانوان از افرادی که خودشان به اصطلاح وقف خانواده میکنند و میرن از مسائل اجتماعی بیرون و در واقع یه نوع خودکشی عقلی و جسمی و روحی می کنند بگذریم. ولی به دور از تعصب خواهشمندم تمام توجیهات را از دید یک انسان و نه از دید یک مرد نگاه کنید و با وجدان خود ببینید قابل قبول است یا نه؟؟؟؟
علي رايي كاخكي
۲۵ آبان ۱۳۹۶ ساعت۰۷:۵۳
بنام خدا وبا اهداء سلام
آنچه را که تجربه و تحقیقات میدانی و طول تاریخ اثبات کرده ضعف عقل و تعقل زنان نسبت به مردان بوده و ضعف مردان از حیث احساسات و عواطف نسبت به زنان.درمشاغل حساسی چون قضاوت هم قضات زن زیر نظر ریاست محترم دادگاههای صالحه اقدام به صدور رای میکنند چراکه بخاطر همین غلبه احساسات بر"عقل"به راحتی فریب انسانهای حیله گردآورده و چه بسا رای صادره آنها منجربه اجحاف در حق مسلم خوانده بدخواهان شود!
بین دانشجوهای دختر وپسر(مرد وزن) وبالا در مطالعه و یادگیری خانمها بیشتر مطالب را حفظ میکنند تا درک اما آقایان اصطلاحا مطالب را می جوند(باتفکروتعقل و تجزیه و تحلیل کاملا درک میکنند). علت پناه بردن بعضی از زنان به خدعه و حقه نیز گواهی مصدق براین ادعاست که در چاره جویی که مستلزم تعقل و تفکر است ناتوان شده وبه نیرنگ و حقه متشبث میشوند. به لحاظ علمی نیز باتوجه به اختلاف ظاهری حجم کاسه سر ومغز زنان و مردان نیز باز موید این واقعیت است که زنان به فرموده امیر مومنان دارای ضعف عقلانی میباشند. البته زنان از"هزدو نیمکره راست و چپ مغزبطورهمزمان استفاده میکنند وجزئي ترين مسایل(پیش پاافتاده ویامهم)را میبینند امانگرس آنها متاسفانه بیشتر براساس ظواهربوده وازدرک معنا ومفهوم و خصوصا "آینده نگری" عاجز و ناتوان هستند.بنده شخصا چندین خانم با مدارک دکترای روانشناسی را مورد آزمایش قراردادم ولی متاسفانه بازهم این نقیصه را مشاهده کرده ام.
آخراینکه؛فریب سخنان ووعده های مردان"شیاد" راخوردن خودخواه مصدق دیگر ضعف قوای عقلانی زنان و بیشتر بودن قدرت تعقل،تفکر،استنتاج و تجزیه و تحلیل و آینده نگری مردان هست. البته تاریخ و بعضی از داستانهای تاریخی نیز به این واقعیت ضجه گذاشته اند.
ناگفته نماند که حقوق زنان و مردان باید در نظرگرفته شود باید مساوات را رعایت کرد .
نکته مهم:پی بردن به اختلاف قوای عقلانی مردوزن مستلزم برخورداری از میزان تعقلی بیش از زنان هست(در آقایان نیز متاسفانه استثنا وجود دارد همچنانکه درزنان!،؟)
یاحق
خدانگهدار
ارسال یک نظر جدید
 
 
نام کامل :
پست الکترونیک :
نظر:
تأیید کد امنیتی 
 
لطفا متنی را که در کادر زیر می بینید وارد نمایید

پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام