آرشیو پرسش و پاسخ ها: *اعتقادات و کلام*
چگونگى رفتار با فرد بى ‏نماز

پرسش :
اگر ثابت شده باشد كسى نماز نمى‏ خواند و اهميتى به آن نمى ‏دهد، با اين شخص به چه صورت بايد رفتار شود؟
پاسخ:
اگر ايشان واقعاً ببينند كه منكرى انجام مى‏ شود و واجبى ترك مى‏ شود، وظيفه‏ اش اين است كه امر به معروف و نهى از منكر كند. هم حجاب واجب است كه از مسلمات دين اسلام است كه اگر كسى مراعات نكرد بايد نهى از منكر شود، هم نماز واجب است و بايد كسى كه كاهلى مى‏ كند امر به معروف بشود. اما اين را بايد چگونه انجام بدهد شرايط و مراتبش چيست،
چهار شرط بايد رعايت شود تا امر به معروف و نهى از منكر انجام شود. شرط اول معرفت است. انسان باید معروف و منكر را بشناسد، و انسان با علم و آگاهى اين كار را بكند. اگر علم هم ندارد واجب است كه ياد بگيرد و بعد امر به معروف و نهى از منكر كند. شرط دوم اينكه احتمال تأثير بدهد آيا اين كار و نهى از منكر من تأثير دارد يا كار را بدتر مى‏ كند؟ و اگر احتمال تأثير نمى‏ دهد، برايش واجب نيست. شرط سوم اينكه مفسده‏ اى نداشته باشد، مفسده ممكن است عِرضى [آبرويى ]باشد، جانى و مالى باشد، براى خودش يا ديگران باشد. مثلاً ممكن است يك نهى از منكر باعث آبروريزى يك خانواده و يا يك فرد مى ‏شود، در اينجا نهى از منكر واجب نيست. شرط چهارم اينكه بداند اين طرف مى ‏خواهد كار را تكرار بكند. وقتى نگاه مى‏ كند خودش متنبه شده ديگر بنا ندارد بى‏ حجاب باشد، و يا نماز را ترك كند، اين ديگر لزومى ندارد نهى از منكرش كنى. اين چهار شرط كه حاصل شد، بايد مراتبى را مراعات بكند:
مرتبه اول به قلب، با عملش، با رفتارش طورى به طرف نشان بدهد كه من از اين كارت خوشم نمى ‏آيد من دوست دارم، نماز بخوانى اينكه با تو سردم، براى اين است كه دوست دارم تو نماز بخوانى. يا اينكه با فرستادن يك مقنعه به او بفهمانى كه بدم مى‏ آيد كه شما يك روسرى مى‏ گذارى كه بخشى از مويت پيداست. خلاصه با عملش با رفتارش به او نشان بدهد كه من از اين كار خوشم نمى‏ آيد، اگر با اين مرحله، اصلاح صورت مى ‏گيرد، حق ندارد به زبان بگويد، و به مرحله بعدى برود. مرحله دوم، امر و نهى زبانى است. به او مى ‏گويد بلند شو نماز بخوان. در اين بخش، يعنى در مرحله تكاليف، ديگر رودربايستى معنى ندارد. بايد تكليف را انجام داد، وقتى كه چيزى بر انسان واجب شد، هيچ چيزى نمى ‏تواند جلويش را بگيرد.
در مرحله دوم بايد با زبان آن هم به شكل امر و نهى باشد، نه با موعظه، مثلاً اگر بگويد نماز چيز خوبى است، اين امر به معروف نيست! يا بى‏ حجابى بد است، اين نهى از منكر نيست. بايد به او بگويد حجابت را مراعات بكن! بلند شو نمازت را بخوان! اينهم خودش مراتبى دارد، اگر با زبان خوش مى ‏شود گفت، نبايد با امر و نهى شديد گفته شود، مرحله سوم كه خودش دو بخش مى‏ شود، مرحله عمل است. در عمل با اعضاء و جوارح بايد اين كار را انجام داد تا اينقدر كه به ضرب و جرح و فوت طرف منجر نشود، اجازه لازم ندارد مى‏ تواند جلويش را بگيرد. مثلاً خودش به زور چادر رو سرش بگذارد، يا كارهاى ديگر. اما اگر بخواهد از باب نهى از منكر طرف را بزند و مجروحش بكند، يا بالاتر، بايد از مجتهد و حاكم شرع اجازه بگيرد. اگر اجازه بگيرد مى ‏تواند تا اين حد هم پيش برود.
در اينجا يك نكته قابل توجه هست: در امر به معروف و نهى از منكر، يك سرى آداب بايد رعايت شود، آداب امر به معروف غير از احكام شرعى است كه واجب و مستحب مى ‏باشد: و آن، اين‏كه انسان خودش را از طرف مقابل بالاتر نداند، و خودش را در جاى يك پزشك مهربان ببيند كه با يك مريض برخورد كرده است و مى ‏خواهد او را درمان كند. و اين باعث غرور خودش نشود، ممكن است طرف با عيبهايى كه دارد يك خصوصيتى داشته باشد كه محبوب خدا باشد، ولى اين كسى كه اهل نماز هم است، حجاب هم دارد، يك رذايلى در او وجود داشته باشد كه خودش هم خبر ندارد، و اين مغضوب خدا باشد! بنابراين نبايد مغرور بشود كه من چنين و چنان هستم. و با زبان نرم با جدال احسن، و اينكه مراعات آن مراتب بشود. و يك سرى نكات ديگر كه ايشان مى ‏تواند به كتاب شريف تحريرالوسيله امام(ره) مراجعه كند.
منبع: کتاب پاسخ به پرسش ها و شبهات ج 2 / استاد رضا محمدی/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام

(0 رای)
این مقاله مفید بود
این مقاله مفید نبود

نظر (0)
ارسال یک نظر جدید
 
 
نام کامل :
پست الکترونیک :
نظر:
تأیید کد امنیتی 
 
لطفا متنی را که در کادر زیر می بینید وارد نمایید

پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام